Φεμινισμός - Ιστορικό εκδόσεων

Fylopedia στις 10:07, 9 Δεκεμβρίου 2010

2010-12-09T10:07:59Z

Fylopedia στις 06:31, 4 Ιουνίου 2009

2009-06-04T06:31:04Z

Fylopedia στις 15:39, 3 Ιουνίου 2009

2009-06-03T15:39:43Z

Fylopedia στις 07:53, 26 Μαΐου 2009

2009-05-26T07:53:51Z

Εμφάνιση αλλαγών

Fylopedia στις 10:52, 25 Μαΐου 2009

2009-05-25T10:52:44Z

Fylopedia στις 09:36, 25 Μαΐου 2009

2009-05-25T09:36:40Z

195.134.73.200 στις 10:51, 23 Μαρτίου 2009

2009-03-23T10:51:33Z

195.134.73.200 στις 10:36, 23 Μαρτίου 2009

2009-03-23T10:36:31Z

Fylopedia στις 10:12, 20 Μαρτίου 2009

2009-03-20T10:12:06Z

Fylopedia στις 10:10, 20 Μαρτίου 2009

2009-03-20T10:10:29Z

@@ Γραμμή 10: / Γραμμή 10: @@
 [[Category:Λήμματα]]
-Ο όρος χαρακτηρίζει ένα ευρύτατο σύνολο ιδεολογικών και θεωρητικών τοποθετήσεων, καθώς και ακτιβιστικών πρακτικών ή κινημάτων που αφορούν αφενός μεν στη διεκδίκηση και καθιέρωση της ισότητας μεταξύ των φύλων και στην προάσπιση των ανθρωπίνων (βιολογικών και πολιτικο-κοινωνικών) δικαιωμάτων των γυναικών, αφετέρου δε στην συνειδητοποιημένη κριτική (ανα)ψηλάφηση επιστημονικών και φιλοσοφικών θεωριών σχετικών με την υπόσταση του φύλου και της έμφυλης ταυτότητας των ανθρώπινων υποκειμένων μέσα στα πλαίσια των κοινωνικών δομών (Beasley 1999: 36). Σε αυτό θα προσθέταμε και τον κλάδο της φεμινιστικής κριτικής [feminist critique] και της [[γυνοκριτική | γυνοκριτικής]] [gynocritics] (Showalter 1977).
+Ο όρος χαρακτηρίζει ένα ευρύτατο σύνολο ιδεολογικών και θεωρητικών τοποθετήσεων, καθώς και ακτιβιστικών πρακτικών ή κινημάτων που αφορούν αφενός μεν στη διεκδίκηση και καθιέρωση της ισότητας μεταξύ των φύλων και στην προάσπιση των ανθρωπίνων (βιολογικών και πολιτικο-κοινωνικών) δικαιωμάτων των γυναικών, αφετέρου δε στην συνειδητοποιημένη κριτική (ανα)ψηλάφηση επιστημονικών και φιλοσοφικών θεωριών σχετικών με την υπόσταση του φύλου και της έμφυλης ταυτότητας των ανθρώπινων υποκειμένων μέσα στα πλαίσια των κοινωνικών δομών (Beasley 1999: 36). Σε αυτό θα προσθέταμε και τον κλάδο της [[φεμινιστική κριτική | φεμινιστικής κριτικής]] [feminist critique] και της [[γυνοκριτική | γυνοκριτικής]] [gynocritics] (Showalter 1977).
-Στην πραγματικότητα, όμως, οποιοσδήποτε ορισμός της έννοιας που δεν λαμβάνει υπόψη του την ιστορία του όρου είναι καταδικασμένος σε κριτική ανατροπή, εφόσον «υπάρχουν τόσοι ορισμοί του Φεμινισμού όσοι και φεμινίστριες» (Vasquez 1983). Ο όρος φεμινισμός [feminisme] επινοήθηκε από τον Γάλλο οραματιστή σοσιαλιστή Charles Fourier (1772-1837) τον 18ο αιώνα για να περιγράψει την «θηλυκοποίηση» κάποιων αντρικών σωμάτων (Pilcher & Whelehan 2005: 48), ή την ενασχόληση προοδευτικών ανδρών με το ζήτημα της βελτίωσης της θέσης των γυναικών (McCann & Kim 2003: 1). Από εκεί η αρχική αγγλική χρήση του όρου feminism το 1894, κατά το συμπλήρωμα του Αγγλικού Λεξικού της Οξφόρδης του 1933 (Rendall 1985: 1), μεταλλάσσεται σταδιακά στο τωρινό της πλέγμα εννοιών. Οι διαφορετικές και αλληλοαναιρούμενες απόψεις αποτελούν αφετηρία πολλών πρακτικών προβλημάτων του φεμινισμού, αλλά και κύρια πηγή της συνεχιζόμενης ζωτικότητάς του. Η μακρά ιστορία του—χωρίς να παραγνωρίζονται βέβαια και πολύ πιο πρώιμες αλλά μεμονωμένες εκφάνσεις «φεμινιστικής» σκέψης και πρακτικής, από τη Σαπφώ και τη ''Λυσιστράτη'' ως την μεσαιωνική λόγιο Christine de Pisan—χωρίζεται σε τρία λεγόμενα «κύματα» [waves], που αντιπροσωπεύουν περιόδους ακμής και δυναμικών επιδράσεών του στην κοινωνία, καθώς και δραματικών εσωτερικών ζυμώσεων και μεταλλάξεων (Humm 1995: 251). Το [[πρώτο κύμα]] (Rendall 1985) περιλαμβάνει τον όψιμο 18ο  (1790) έως τον πρώιμο 20ο αιώνα (παγκόσμιοι πόλεμοι). Είναι τότε που οι γυναίκες σε Βρετανία, Γαλλία και Ηνωμένες Πολιτείες, στον απόηχο κολοσσιαίων κοινωνικών αλλαγών (Διαφωτισμός, Γαλλική και βιομηχανική επανάσταση), οργανώνονται συστηματικά στη βάση της διεκδίκησης βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση, την αξιοπρέπεια και την αναγνώριση κοινωνικού ρόλου και νομικής υπόστασης, το δικαίωμα να κληρονομούν και να διαχειρίζονται την περιουσία τους, τη χειραφέτηση από τον απόλυτο έλεγχο των πατεράδων ή των συζύγων τους και, τέλος, μέσα από το κίνημα των σουφραζετών [suffragettes], διεκδικούν το δικαίωμα της ψήφου [women’s suffrage].
+Στην πραγματικότητα, όμως, οποιοσδήποτε ορισμός της έννοιας που δεν λαμβάνει υπόψη του την ιστορία του όρου είναι καταδικασμένος σε κριτική ανατροπή, εφόσον «υπάρχουν τόσοι ορισμοί του Φεμινισμού όσοι και φεμινίστριες» (Vasquez 1983). Ο όρος [[φεμινισμός]] [feminisme] επινοήθηκε από τον Γάλλο οραματιστή σοσιαλιστή Charles Fourier (1772-1837) τον 18ο αιώνα για να περιγράψει την «θηλυκοποίηση» κάποιων αντρικών σωμάτων (Pilcher & Whelehan 2005: 48), ή την ενασχόληση προοδευτικών ανδρών με το ζήτημα της βελτίωσης της θέσης των γυναικών (McCann & Kim 2003: 1). Από εκεί η αρχική αγγλική χρήση του όρου feminism το 1894, κατά το συμπλήρωμα του Αγγλικού Λεξικού της Οξφόρδης του 1933 (Rendall 1985: 1), μεταλλάσσεται σταδιακά στο τωρινό της πλέγμα εννοιών. Οι διαφορετικές και αλληλοαναιρούμενες απόψεις αποτελούν αφετηρία πολλών πρακτικών προβλημάτων του φεμινισμού, αλλά και κύρια πηγή της συνεχιζόμενης ζωτικότητάς του. Η μακρά ιστορία του—χωρίς να παραγνωρίζονται βέβαια και πολύ πιο πρώιμες αλλά μεμονωμένες εκφάνσεις «φεμινιστικής» σκέψης και πρακτικής, από τη Σαπφώ και τη ''Λυσιστράτη'' ως την μεσαιωνική λόγιο Christine de Pisan—χωρίζεται σε τρία λεγόμενα «[[κύμα | κύματα]]» [waves], που αντιπροσωπεύουν περιόδους ακμής και δυναμικών επιδράσεών του στην κοινωνία, καθώς και δραματικών εσωτερικών ζυμώσεων και μεταλλάξεων (Humm 1995: 251). Το [[πρώτο κύμα]] (Rendall 1985) περιλαμβάνει τον όψιμο 18ο  (1790) έως τον πρώιμο 20ο αιώνα (παγκόσμιοι πόλεμοι). Είναι τότε που οι γυναίκες σε Βρετανία, Γαλλία και Ηνωμένες Πολιτείες, στον απόηχο κολοσσιαίων κοινωνικών αλλαγών (Διαφωτισμός, Γαλλική και βιομηχανική επανάσταση), οργανώνονται συστηματικά στη βάση της διεκδίκησης βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση, την αξιοπρέπεια και την αναγνώριση κοινωνικού ρόλου και νομικής υπόστασης, το δικαίωμα να κληρονομούν και να διαχειρίζονται την περιουσία τους, τη χειραφέτηση από τον απόλυτο έλεγχο των πατεράδων ή των συζύγων τους και, τέλος, μέσα από το κίνημα των [[σουφραζέτα | σουφραζετών]] [suffragettes], διεκδικούν το [[δικαίωμα ψήφου στη γυναίκα | δικαίωμα της ψήφου]] [women’s suffrage].
-Το [[φεμινισμός: δεύτερο κύμα - τρίτο κύμα|δεύτερο κύμα]] περιλαμβάνει τις δεκαετίες του 1960-1980, όπου, κατά γενική ομολογία, επιτεύχθηκαν οι πιο δραστικές αλλαγές στο ύφος, στο εύρος, και στην επίδραση του φεμινιστικού κινήματος, που από το 1966 γίνεται γνωστό ως «κίνημα για την απελευθέρωση των γυναικών» [Women’s Liberation Movement/Front]. Χαρακτηρίζεται από διαφοροποιήσεις, μιτώσεις και στοχευμένες εμβαθύνσεις σε θέματα τόσο φεμινιστικής πολιτικής στρατηγικής (αυτό που η Kate Millett oνόμασε το 1970 «πολιτικές του φύλου» [sexual politics]), όσο και οντολογικής «ουσίας», τα περισσότερα εκ των οποίων συνοψίζονται στη φράση-κλειδί της Carol Hanisch «το Προσωπικό είναι και Πολιτικό» (“the Personal is Political”) που σηματοδοτεί την άρρηκτη σχέση μεταξύ κοινωνικών δομών και πραγμάτωσης του έμφυλου υποκειμένου, καθώς και τη σημασία της καθημερινής ζωής των γυναικών (1969). Την κυρίαρχη θέση της περιόδου αυτής σηματοδοτεί ο διαχωρισμός ενυπάρχοντος βιολογικού φύλου [sex] και επίκτητου [[κοινωνικό φύλο|κοινωνικού φύλου, ή έμφυλης ταυτότητας]] [gender]. Επομένως, δεν ισχύει η φροϋδική ρήση πως «ανατομία ίσον πεπρωμένο» και οι ανισότητες μεταξύ ανδρών και γυναικών, εφόσον δεν πηγάζουν από κάποια προδιαγεγραμμένη βιολογική μοίρα, μπορούν να εξαλειφθούν με τις κατάλληλες κοινωνικές παρεμβάσεις. Ο φεμινισμός του δεύτερου κύματος διασπάται σε πολλές διακριτές μορφές και ιδεολογίες, πολλές αλληλοσυγκρουόμενες ή αλληλεπικαλυπτόμενες (βλ. την λεπτομερή μελέτη της Bryson 1999). Οι κυριότερες από αυτές τις θεωρίες είναι οι εξής:
+Το [[φεμινισμός: δεύτερο κύμα - τρίτο κύμα|δεύτερο κύμα]] περιλαμβάνει τις δεκαετίες του 1960-1980, όπου, κατά γενική ομολογία, επιτεύχθηκαν οι πιο δραστικές αλλαγές στο ύφος, στο εύρος, και στην επίδραση του φεμινιστικού κινήματος, που από το 1966 γίνεται γνωστό ως «κίνημα για την απελευθέρωση των γυναικών» [Women’s Liberation Movement/Front]. Χαρακτηρίζεται από διαφοροποιήσεις, μιτώσεις και στοχευμένες εμβαθύνσεις σε θέματα τόσο φεμινιστικής πολιτικής στρατηγικής (αυτό που η Kate Millett oνόμασε το 1970 «[[πολιτικές του φύλου]]» [sexual politics]), όσο και οντολογικής «ουσίας», τα περισσότερα εκ των οποίων συνοψίζονται στη φράση-κλειδί της Carol Hanisch «το Προσωπικό είναι και Πολιτικό» (“the Personal is Political”) που σηματοδοτεί την άρρηκτη σχέση μεταξύ κοινωνικών δομών και πραγμάτωσης του έμφυλου υποκειμένου, καθώς και τη σημασία της καθημερινής ζωής των γυναικών (1969). Την κυρίαρχη θέση της περιόδου αυτής σηματοδοτεί ο διαχωρισμός ενυπάρχοντος [[βιολογικό φύλο | βιολογικού φύλου]] [sex] και επίκτητου [[κοινωνικό φύλο|κοινωνικού φύλου, ή έμφυλης ταυτότητας]] [gender]. Επομένως, δεν ισχύει η φροϋδική ρήση πως «ανατομία ίσον πεπρωμένο» και οι ανισότητες μεταξύ ανδρών και γυναικών, εφόσον δεν πηγάζουν από κάποια προδιαγεγραμμένη βιολογική μοίρα, μπορούν να εξαλειφθούν με τις κατάλληλες κοινωνικές παρεμβάσεις. Ο φεμινισμός του δεύτερου κύματος διασπάται σε πολλές διακριτές μορφές και ιδεολογίες, πολλές αλληλοσυγκρουόμενες ή αλληλεπικαλυπτόμενες (βλ. την λεπτομερή μελέτη της Bryson 1999). Οι κυριότερες από αυτές τις θεωρίες είναι οι εξής:
 Φιλελεύθερος φεμινισμός [Liberal feminism]: Πρόκειται για το πιο πρώιμο, αναγνωρίσιμο και «παραδοσιακό» είδος φεμινισμού, εφόσον αποσκοπεί στην ισότητα ανδρών και γυναικών μέσω πολιτικών, νομικών και πολιτισμικών κατοχυρώσεων (όπως η χρήση [[πολιτικώς ορθό λεξιλόγιο|πολιτικώς ορθού λεξιλογίου]]), χωρίς όμως αλλαγές στις βαθύτερες δομές της κοινωνίας. Επικεντρώνεται στην ατομική βελτίωση της μοίρας κάθε γυναίκας. Κυριότερη εκπρόσωπός του υπήρξε η Αμερικανίδα φεμινίστρια Betty Friedan, η οποία με τη δημοσίευση του The Feminine Mystique το 1963 άλλαξε τον τρόπο σκέψης των μεσοαστών Αμερικανίδων, κατονομάζοντας το πρόβλημα του εγκλωβισμού τους στο ρόλο της μητέρας και συζύγου.

@@ Γραμμή 39: / Γραμμή 39: @@
 Τέλος, υπάρχει και η θέση του Μετά-φεμινισμού, ο οποίος διατείνεται πως, αφενός, το βάθος της ανατροπής των θέσεων του δεύτερου κύματος και οι μισανδρικές του τάσεις καθιστούν τον φεμινισμό επισφαλή, σύμφωνα με τα λεγόμενα κριτικών όπως η Camille Paglia (1990) ή η Christina Hoff Sommers (1994), αφετέρου πως ο φεμινισμός ως έχει δεν έχει θέση στην κοινωνία του σήμερα—είτε επειδή οφείλει τώρα να εξελιχθεί μέσω σύνδεσης με άλλα «μετά-» κινήματα (Brooks 1997), είτε επειδή έχει αποτύχει και έχει μετατραπεί σε ακαδημαϊκή ομφαλοσκόπηση
 (Sorisio 2003: 429).
 <span id="comments"></span>
@@ Γραμμή 47: / Γραμμή 48: @@
 <span id="intlinks"></span>
-== Εσωτερικοί Σύνδεσμοι ==
+== Εσωτερικές συνδέσεις ==
 [[Σεξισμός]]
@@ Γραμμή 59: / Γραμμή 60: @@
 <span id="extlinks"></span>
-== Εξωτερικοί Σύνδεσμοι ==
+== Εξωτερικές συνδέσεις ==
 Stanford Encyclopedia of Philosophy, “Feminist topics”
@@ Γραμμή 89: / Γραμμή 90: @@
 <span id="bibliography"></span>
-== Βιβλιογραφία ==
+==Βιβλιογραφικές αναφορές==
 Beasley, Chris. (1999). What Is Feminism? An Introduction to Feminist Theory. London; Thousand Oaks; New Delhi: Sage Publications.

@@ Γραμμή 12: / Γραμμή 12: @@
 Ο όρος χαρακτηρίζει ένα ευρύτατο σύνολο ιδεολογικών και θεωρητικών τοποθετήσεων, καθώς και ακτιβιστικών πρακτικών ή κινημάτων που αφορούν αφενός μεν στη διεκδίκηση και καθιέρωση της ισότητας μεταξύ των φύλων και στην προάσπιση των ανθρωπίνων (βιολογικών και πολιτικο-κοινωνικών) δικαιωμάτων των γυναικών, αφετέρου δε στην συνειδητοποιημένη κριτική (ανα)ψηλάφηση επιστημονικών και φιλοσοφικών θεωριών σχετικών με την υπόσταση του φύλου και της έμφυλης ταυτότητας των ανθρώπινων υποκειμένων μέσα στα πλαίσια των κοινωνικών δομών (Beasley 1999: 36). Σε αυτό θα προσθέταμε και τον κλάδο της φεμινιστικής κριτικής [feminist critique] και της [[γυνοκριτική | γυνοκριτικής]] [gynocritics] (Showalter 1977).
-Στην πραγματικότητα, όμως, οποιοσδήποτε ορισμός της έννοιας που δεν λαμβάνει υπόψη του την ιστορία του όρου είναι καταδικασμένος σε κριτική ανατροπή, εφόσον «υπάρχουν τόσοι ορισμοί του Φεμινισμού όσοι και φεμινίστριες» (Vasquez 1983). Ο όρος φεμινισμός [feminisme] επινοήθηκε από τον Γάλλο οραματιστή σοσιαλιστή Charles Fourier (1772-1837) τον 18ο αιώνα για να περιγράψει την «θηλυκοποίηση» κάποιων αντρικών σωμάτων (Pilcher & Whelehan 2005: 48), ή την ενασχόληση προοδευτικών ανδρών με το ζήτημα της βελτίωσης της θέσης των γυναικών (McCann & Kim 2003: 1). Από εκεί η αρχική αγγλική χρήση του όρου feminism το 1894, κατά το συμπλήρωμα του Αγγλικού Λεξικού της Οξφόρδης του 1933 (Rendall 1985: 1), μεταλλάσσεται σταδιακά στο τωρινό της πλέγμα εννοιών. Οι διαφορετικές και αλληλοαναιρούμενες απόψεις αποτελούν αφετηρία πολλών πρακτικών προβλημάτων του φεμινισμού, αλλά και κύρια πηγή της συνεχιζόμενης ζωτικότητάς του. Η μακρά ιστορία του—χωρίς να παραγνωρίζονται βέβαια και πολύ πιο πρώιμες αλλά μεμονωμένες εκφάνσεις «φεμινιστικής» σκέψης και πρακτικής, από τη Σαπφώ και τη Λυσιστράτη ως την μεσαιωνική λόγιο Christine de Pisan—χωρίζεται σε τρία λεγόμενα «κύματα» [waves], που αντιπροσωπεύουν περιόδους ακμής και δυναμικών επιδράσεών του στην κοινωνία, καθώς και δραματικών εσωτερικών ζυμώσεων και μεταλλάξεων (Humm 1995: 251). Το [[πρώτο κύμα]] (Rendall 1985) περιλαμβάνει τον όψιμο 18ο  (1790) έως τον πρώιμο 20ο αιώνα (παγκόσμιοι πόλεμοι). Είναι τότε που οι γυναίκες σε Βρετανία, Γαλλία και Ηνωμένες Πολιτείες, στον απόηχο κολοσσιαίων κοινωνικών αλλαγών (Διαφωτισμός, Γαλλική και βιομηχανική επανάσταση), οργανώνονται συστηματικά στη βάση της διεκδίκησης βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση, την αξιοπρέπεια και την αναγνώριση κοινωνικού ρόλου και νομικής υπόστασης, το δικαίωμα να κληρονομούν και να διαχειρίζονται την περιουσία τους, τη χειραφέτηση από τον απόλυτο έλεγχο των πατεράδων ή των συζύγων τους και, τέλος, μέσα από το κίνημα των σουφραζετών [suffragettes], διεκδικούν το δικαίωμα της ψήφου [women’s suffrage].
+Στην πραγματικότητα, όμως, οποιοσδήποτε ορισμός της έννοιας που δεν λαμβάνει υπόψη του την ιστορία του όρου είναι καταδικασμένος σε κριτική ανατροπή, εφόσον «υπάρχουν τόσοι ορισμοί του Φεμινισμού όσοι και φεμινίστριες» (Vasquez 1983). Ο όρος φεμινισμός [feminisme] επινοήθηκε από τον Γάλλο οραματιστή σοσιαλιστή Charles Fourier (1772-1837) τον 18ο αιώνα για να περιγράψει την «θηλυκοποίηση» κάποιων αντρικών σωμάτων (Pilcher & Whelehan 2005: 48), ή την ενασχόληση προοδευτικών ανδρών με το ζήτημα της βελτίωσης της θέσης των γυναικών (McCann & Kim 2003: 1). Από εκεί η αρχική αγγλική χρήση του όρου feminism το 1894, κατά το συμπλήρωμα του Αγγλικού Λεξικού της Οξφόρδης του 1933 (Rendall 1985: 1), μεταλλάσσεται σταδιακά στο τωρινό της πλέγμα εννοιών. Οι διαφορετικές και αλληλοαναιρούμενες απόψεις αποτελούν αφετηρία πολλών πρακτικών προβλημάτων του φεμινισμού, αλλά και κύρια πηγή της συνεχιζόμενης ζωτικότητάς του. Η μακρά ιστορία του—χωρίς να παραγνωρίζονται βέβαια και πολύ πιο πρώιμες αλλά μεμονωμένες εκφάνσεις «φεμινιστικής» σκέψης και πρακτικής, από τη Σαπφώ και τη ''Λυσιστράτη'' ως την μεσαιωνική λόγιο Christine de Pisan—χωρίζεται σε τρία λεγόμενα «κύματα» [waves], που αντιπροσωπεύουν περιόδους ακμής και δυναμικών επιδράσεών του στην κοινωνία, καθώς και δραματικών εσωτερικών ζυμώσεων και μεταλλάξεων (Humm 1995: 251). Το [[πρώτο κύμα]] (Rendall 1985) περιλαμβάνει τον όψιμο 18ο  (1790) έως τον πρώιμο 20ο αιώνα (παγκόσμιοι πόλεμοι). Είναι τότε που οι γυναίκες σε Βρετανία, Γαλλία και Ηνωμένες Πολιτείες, στον απόηχο κολοσσιαίων κοινωνικών αλλαγών (Διαφωτισμός, Γαλλική και βιομηχανική επανάσταση), οργανώνονται συστηματικά στη βάση της διεκδίκησης βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση, την αξιοπρέπεια και την αναγνώριση κοινωνικού ρόλου και νομικής υπόστασης, το δικαίωμα να κληρονομούν και να διαχειρίζονται την περιουσία τους, τη χειραφέτηση από τον απόλυτο έλεγχο των πατεράδων ή των συζύγων τους και, τέλος, μέσα από το κίνημα των σουφραζετών [suffragettes], διεκδικούν το δικαίωμα της ψήφου [women’s suffrage].
 Το [[φεμινισμός: δεύτερο κύμα - τρίτο κύμα|δεύτερο κύμα]] περιλαμβάνει τις δεκαετίες του 1960-1980, όπου, κατά γενική ομολογία, επιτεύχθηκαν οι πιο δραστικές αλλαγές στο ύφος, στο εύρος, και στην επίδραση του φεμινιστικού κινήματος, που από το 1966 γίνεται γνωστό ως «κίνημα για την απελευθέρωση των γυναικών» [Women’s Liberation Movement/Front]. Χαρακτηρίζεται από διαφοροποιήσεις, μιτώσεις και στοχευμένες εμβαθύνσεις σε θέματα τόσο φεμινιστικής πολιτικής στρατηγικής (αυτό που η Kate Millett oνόμασε το 1970 «πολιτικές του φύλου» [sexual politics]), όσο και οντολογικής «ουσίας», τα περισσότερα εκ των οποίων συνοψίζονται στη φράση-κλειδί της Carol Hanisch «το Προσωπικό είναι και Πολιτικό» (“the Personal is Political”) που σηματοδοτεί την άρρηκτη σχέση μεταξύ κοινωνικών δομών και πραγμάτωσης του έμφυλου υποκειμένου, καθώς και τη σημασία της καθημερινής ζωής των γυναικών (1969). Την κυρίαρχη θέση της περιόδου αυτής σηματοδοτεί ο διαχωρισμός ενυπάρχοντος βιολογικού φύλου [sex] και επίκτητου [[κοινωνικό φύλο|κοινωνικού φύλου, ή έμφυλης ταυτότητας]] [gender]. Επομένως, δεν ισχύει η φροϋδική ρήση πως «ανατομία ίσον πεπρωμένο» και οι ανισότητες μεταξύ ανδρών και γυναικών, εφόσον δεν πηγάζουν από κάποια προδιαγεγραμμένη βιολογική μοίρα, μπορούν να εξαλειφθούν με τις κατάλληλες κοινωνικές παρεμβάσεις. Ο φεμινισμός του δεύτερου κύματος διασπάται σε πολλές διακριτές μορφές και ιδεολογίες, πολλές αλληλοσυγκρουόμενες ή αλληλεπικαλυπτόμενες (βλ. την λεπτομερή μελέτη της Bryson 1999). Οι κυριότερες από αυτές τις θεωρίες είναι οι εξής:

@@ Γραμμή 10: / Γραμμή 10: @@
 [[Category:Λήμματα]]
-Ο όρος χαρακτηρίζει ένα ευρύτατο σύνολο ιδεολογικών και θεωρητικών τοποθετήσεων, καθώς και ακτιβιστικών πρακτικών ή κινημάτων που αφορούν αφενός μεν στη διεκδίκηση και καθιέρωση της ισότητας μεταξύ των φύλων και στην προάσπιση των ανθρωπίνων (βιολογικών και πολιτικο-κοινωνικών) δικαιωμάτων των γυναικών, αφετέρου δε στην συνειδητοποιημένη κριτική (ανα)ψηλάφηση επιστημονικών και φιλοσοφικών θεωριών σχετικών με την υπόσταση του φύλου και της έμφυλης ταυτότητας των ανθρώπινων υποκειμένων μέσα στα πλαίσια των κοινωνικών δομών (Beasley 1999: 36). Σε αυτό θα προσθέταμε και τον κλάδο της [[φεμινιστικής κριτικής]] [feminist critique] και της [[γυνοκριτική | γυνοκριτικής]] [gynocritics] (Showalter 1977).
+Ο όρος χαρακτηρίζει ένα ευρύτατο σύνολο ιδεολογικών και θεωρητικών τοποθετήσεων, καθώς και ακτιβιστικών πρακτικών ή κινημάτων που αφορούν αφενός μεν στη διεκδίκηση και καθιέρωση της ισότητας μεταξύ των φύλων και στην προάσπιση των ανθρωπίνων (βιολογικών και πολιτικο-κοινωνικών) δικαιωμάτων των γυναικών, αφετέρου δε στην συνειδητοποιημένη κριτική (ανα)ψηλάφηση επιστημονικών και φιλοσοφικών θεωριών σχετικών με την υπόσταση του φύλου και της έμφυλης ταυτότητας των ανθρώπινων υποκειμένων μέσα στα πλαίσια των κοινωνικών δομών (Beasley 1999: 36). Σε αυτό θα προσθέταμε και τον κλάδο της φεμινιστικής κριτικής [feminist critique] και της [[γυνοκριτική | γυνοκριτικής]] [gynocritics] (Showalter 1977).
 Στην πραγματικότητα, όμως, οποιοσδήποτε ορισμός της έννοιας που δεν λαμβάνει υπόψη του την ιστορία του όρου είναι καταδικασμένος σε κριτική ανατροπή, εφόσον «υπάρχουν τόσοι ορισμοί του Φεμινισμού όσοι και φεμινίστριες» (Vasquez 1983). Ο όρος φεμινισμός [feminisme] επινοήθηκε από τον Γάλλο οραματιστή σοσιαλιστή Charles Fourier (1772-1837) τον 18ο αιώνα για να περιγράψει την «θηλυκοποίηση» κάποιων αντρικών σωμάτων (Pilcher & Whelehan 2005: 48), ή την ενασχόληση προοδευτικών ανδρών με το ζήτημα της βελτίωσης της θέσης των γυναικών (McCann & Kim 2003: 1). Από εκεί η αρχική αγγλική χρήση του όρου feminism το 1894, κατά το συμπλήρωμα του Αγγλικού Λεξικού της Οξφόρδης του 1933 (Rendall 1985: 1), μεταλλάσσεται σταδιακά στο τωρινό της πλέγμα εννοιών. Οι διαφορετικές και αλληλοαναιρούμενες απόψεις αποτελούν αφετηρία πολλών πρακτικών προβλημάτων του φεμινισμού, αλλά και κύρια πηγή της συνεχιζόμενης ζωτικότητάς του. Η μακρά ιστορία του—χωρίς να παραγνωρίζονται βέβαια και πολύ πιο πρώιμες αλλά μεμονωμένες εκφάνσεις «φεμινιστικής» σκέψης και πρακτικής, από τη Σαπφώ και τη Λυσιστράτη ως την μεσαιωνική λόγιο Christine de Pisan—χωρίζεται σε τρία λεγόμενα «κύματα» [waves], που αντιπροσωπεύουν περιόδους ακμής και δυναμικών επιδράσεών του στην κοινωνία, καθώς και δραματικών εσωτερικών ζυμώσεων και μεταλλάξεων (Humm 1995: 251). Το [[πρώτο κύμα]] (Rendall 1985) περιλαμβάνει τον όψιμο 18ο  (1790) έως τον πρώιμο 20ο αιώνα (παγκόσμιοι πόλεμοι). Είναι τότε που οι γυναίκες σε Βρετανία, Γαλλία και Ηνωμένες Πολιτείες, στον απόηχο κολοσσιαίων κοινωνικών αλλαγών (Διαφωτισμός, Γαλλική και βιομηχανική επανάσταση), οργανώνονται συστηματικά στη βάση της διεκδίκησης βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση, την αξιοπρέπεια και την αναγνώριση κοινωνικού ρόλου και νομικής υπόστασης, το δικαίωμα να κληρονομούν και να διαχειρίζονται την περιουσία τους, τη χειραφέτηση από τον απόλυτο έλεγχο των πατεράδων ή των συζύγων τους και, τέλος, μέσα από το κίνημα των σουφραζετών [suffragettes], διεκδικούν το δικαίωμα της ψήφου [women’s suffrage].
-Το δεύτερο κύμα περιλαμβάνει τις δεκαετίες του 1960-1980, όπου, κατά γενική ομολογία, επιτεύχθηκαν οι πιο δραστικές αλλαγές στο ύφος, στο εύρος, και στην επίδραση του φεμινιστικού κινήματος, που από το 1966 γίνεται γνωστό ως «κίνημα για την απελευθέρωση των γυναικών» [Women’s Liberation Movement/Front]. Χαρακτηρίζεται από διαφοροποιήσεις, μιτώσεις και στοχευμένες εμβαθύνσεις σε θέματα τόσο φεμινιστικής πολιτικής στρατηγικής (αυτό που η Kate Millett oνόμασε το 1970 «πολιτικές του φύλου» [sexual politics]), όσο και οντολογικής «ουσίας», τα περισσότερα εκ των οποίων συνοψίζονται στη φράση-κλειδί της Carol Hanisch «το Προσωπικό είναι και Πολιτικό» (“the Personal is Political”) που σηματοδοτεί την άρρηκτη σχέση μεταξύ κοινωνικών δομών και πραγμάτωσης του έμφυλου υποκειμένου, καθώς και τη σημασία της καθημερινής ζωής των γυναικών (1969). Την κυρίαρχη θέση της περιόδου αυτής σηματοδοτεί ο διαχωρισμός ενυπάρχοντος βιολογικού φύλου [sex] και επίκτητου [[κοινωνικού φύλου, ή έμφυλης ταυτότητας]] [gender]. Επομένως, δεν ισχύει η φροϋδική ρήση πως «ανατομία ίσον πεπρωμένο» και οι ανισότητες μεταξύ ανδρών και γυναικών, εφόσον δεν πηγάζουν από κάποια προδιαγεγραμμένη βιολογική μοίρα, μπορούν να εξαλειφθούν με τις κατάλληλες κοινωνικές παρεμβάσεις. Ο φεμινισμός του δεύτερου κύματος διασπάται σε πολλές διακριτές μορφές και ιδεολογίες, πολλές αλληλοσυγκρουόμενες ή αλληλεπικαλυπτόμενες (βλ. την λεπτομερή μελέτη της Bryson 1999). Οι κυριότερες από αυτές τις θεωρίες είναι οι εξής:
+Το δεύτερο κύμα περιλαμβάνει τις δεκαετίες του 1960-1980, όπου, κατά γενική ομολογία, επιτεύχθηκαν οι πιο δραστικές αλλαγές στο ύφος, στο εύρος, και στην επίδραση του φεμινιστικού κινήματος, που από το 1966 γίνεται γνωστό ως «κίνημα για την απελευθέρωση των γυναικών» [Women’s Liberation Movement/Front]. Χαρακτηρίζεται από διαφοροποιήσεις, μιτώσεις και στοχευμένες εμβαθύνσεις σε θέματα τόσο φεμινιστικής πολιτικής στρατηγικής (αυτό που η Kate Millett oνόμασε το 1970 «πολιτικές του φύλου» [sexual politics]), όσο και οντολογικής «ουσίας», τα περισσότερα εκ των οποίων συνοψίζονται στη φράση-κλειδί της Carol Hanisch «το Προσωπικό είναι και Πολιτικό» (“the Personal is Political”) που σηματοδοτεί την άρρηκτη σχέση μεταξύ κοινωνικών δομών και πραγμάτωσης του έμφυλου υποκειμένου, καθώς και τη σημασία της καθημερινής ζωής των γυναικών (1969). Την κυρίαρχη θέση της περιόδου αυτής σηματοδοτεί ο διαχωρισμός ενυπάρχοντος βιολογικού φύλου [sex] και επίκτητου [[κοινωνικό φύλο|κοινωνικού φύλου, ή έμφυλης ταυτότητας]] [gender]. Επομένως, δεν ισχύει η φροϋδική ρήση πως «ανατομία ίσον πεπρωμένο» και οι ανισότητες μεταξύ ανδρών και γυναικών, εφόσον δεν πηγάζουν από κάποια προδιαγεγραμμένη βιολογική μοίρα, μπορούν να εξαλειφθούν με τις κατάλληλες κοινωνικές παρεμβάσεις. Ο φεμινισμός του δεύτερου κύματος διασπάται σε πολλές διακριτές μορφές και ιδεολογίες, πολλές αλληλοσυγκρουόμενες ή αλληλεπικαλυπτόμενες (βλ. την λεπτομερή μελέτη της Bryson 1999). Οι κυριότερες από αυτές τις θεωρίες είναι οι εξής:
-Φιλελεύθερος φεμινισμός [Liberal feminism]: Πρόκειται για το πιο πρώιμο, αναγνωρίσιμο και «παραδοσιακό» είδος φεμινισμού, εφόσον αποσκοπεί στην ισότητα ανδρών και γυναικών μέσω πολιτικών, νομικών και πολιτισμικών κατοχυρώσεων (όπως η χρήση [[πολιτικώς ορθού λεξιλογίου]]), χωρίς όμως αλλαγές στις βαθύτερες δομές της κοινωνίας. Επικεντρώνεται στην ατομική βελτίωση της μοίρας κάθε γυναίκας. Κυριότερη εκπρόσωπός του υπήρξε η Αμερικανίδα φεμινίστρια Betty Friedan, η οποία με τη δημοσίευση του The Feminine Mystique το 1963 άλλαξε τον τρόπο σκέψης των μεσοαστών Αμερικανίδων, κατονομάζοντας το πρόβλημα του εγκλωβισμού τους στο ρόλο της μητέρας και συζύγου.
+Φιλελεύθερος φεμινισμός [Liberal feminism]: Πρόκειται για το πιο πρώιμο, αναγνωρίσιμο και «παραδοσιακό» είδος φεμινισμού, εφόσον αποσκοπεί στην ισότητα ανδρών και γυναικών μέσω πολιτικών, νομικών και πολιτισμικών κατοχυρώσεων (όπως η χρήση [[πολιτικώς ορθό λεξιλόγιο|πολιτικώς ορθού λεξιλογίου]]), χωρίς όμως αλλαγές στις βαθύτερες δομές της κοινωνίας. Επικεντρώνεται στην ατομική βελτίωση της μοίρας κάθε γυναίκας. Κυριότερη εκπρόσωπός του υπήρξε η Αμερικανίδα φεμινίστρια Betty Friedan, η οποία με τη δημοσίευση του The Feminine Mystique το 1963 άλλαξε τον τρόπο σκέψης των μεσοαστών Αμερικανίδων, κατονομάζοντας το πρόβλημα του εγκλωβισμού τους στο ρόλο της μητέρας και συζύγου.
 Ριζοσπαστικός φεμινισμός [Radical feminism]: Εξισώνοντας τον σεξισμό με την καπιταλιστική εκμετάλλευση, ο ριζοσπαστικός φεμινισμός (κυρίως Αμερικανικής προέλευσης) πρεσβεύει την δραστική αλλαγή ή και ολική κατάλυση του κοινωνικού συστήματος σχέσεων εξουσίας, ώστε να επέλθει η χειραφέτηση των γυναικών, αλλά και όλων των καταπιεσμένων ομάδων (ταξικών, εθνοτικών). Παρακλάδι του ριζοσπαστισμού είναι και ο Πολιτισμικός ή Διαχωριστικός φεμινισμός [Cultural/Separatist feminism], ο οποίος βασίζεται στην ιδέα πως “τα χαρακτηριστικά και οι αξίες των γυναικών είναι... ανώτερα και προηγούνται ηθικά των αντίστοιχων ανδρικών, και πρέπει να αναδειχθούν» (Evans 1995: 76). Θεωρώντας ότι οι περίπλοκες δομές του πατριαρχικού συστήματος δεν επιτρέπουν την ομαλή συμβίωση ανδρών και γυναικών (Daly 1973), επιδιώκει τη δημιουργία μιας ηθελημένα ξεχωριστής «γυναικείας κουλτούρας» (Frye 1997).

← Παλαιότερη αναθεώρηση		Αναθεώρηση της 09:36, 25 Μαΐου 2009
Γραμμή 55:		Γραμμή 55:
	[[Φύλο και κριτική θεωρία]]		[[Φύλο και κριτική θεωρία]]

−	[[Φύλο, σεξουαλικότητες ~~και~~ κινήματα]]	+	[[Φύλο, σεξουαλικότητες, κινήματα]]

@@ Γραμμή 2: / Γραμμή 2: @@
 | title = Φεμινισμός
 | author = Χριστίνα Ντόκου
 }}
 (Πολιτισμικός ή Ριζοσπαστικός φεμινισμός, Φιλελεύθερος φεμινισμός, Υλιστικός φεμινισμός, Οικοφεμινισμός, Υπαρξιακός φεμινισμός, Μετα-φεμινισμός)

@@ Γραμμή 11: / Γραμμή 11: @@
 [[Category:Λήμματα]]
-Ο όρος χαρακτηρίζει ένα ευρύτατο σύνολο ιδεολογικών και θεωρητικών τοποθετήσεων, καθώς και ακτιβιστικών πρακτικών ή κινημάτων που αφορούν αφενός μεν στη διεκδίκηση και καθιέρωση της ισότητας μεταξύ των φύλων και στην προάσπιση των ανθρωπίνων (βιολογικών και πολιτικο-κοινωνικών) δικαιωμάτων των γυναικών, αφετέρου δε στην συνειδητοποιημένη κριτική (ανα)ψηλάφηση επιστημονικών και φιλοσοφικών θεωριών σχετικών με την υπόσταση του φύλου και της έμφυλης ταυτότητας των ανθρώπινων υποκειμένων μέσα στα πλαίσια των κοινωνικών δομών (Beasley 1999: 36). Σε αυτό θα προσθέταμε και τον κλάδο της [[φεμινιστικής κριτικής]] [feminist critique] και της [[γυνοκριτικής]] [gynocritics] (Showalter 1977).
+Ο όρος χαρακτηρίζει ένα ευρύτατο σύνολο ιδεολογικών και θεωρητικών τοποθετήσεων, καθώς και ακτιβιστικών πρακτικών ή κινημάτων που αφορούν αφενός μεν στη διεκδίκηση και καθιέρωση της ισότητας μεταξύ των φύλων και στην προάσπιση των ανθρωπίνων (βιολογικών και πολιτικο-κοινωνικών) δικαιωμάτων των γυναικών, αφετέρου δε στην συνειδητοποιημένη κριτική (ανα)ψηλάφηση επιστημονικών και φιλοσοφικών θεωριών σχετικών με την υπόσταση του φύλου και της έμφυλης ταυτότητας των ανθρώπινων υποκειμένων μέσα στα πλαίσια των κοινωνικών δομών (Beasley 1999: 36). Σε αυτό θα προσθέταμε και τον κλάδο της [[φεμινιστικής κριτικής]] [feminist critique] και της [[γυνοκριτικής | γυνοκριτική]] [gynocritics] (Showalter 1977).
 Στην πραγματικότητα, όμως, οποιοσδήποτε ορισμός της έννοιας που δεν λαμβάνει υπόψη του την ιστορία του όρου είναι καταδικασμένος σε κριτική ανατροπή, εφόσον «υπάρχουν τόσοι ορισμοί του Φεμινισμού όσοι και φεμινίστριες» (Vasquez 1983). Ο όρος φεμινισμός [feminisme] επινοήθηκε από τον Γάλλο οραματιστή σοσιαλιστή Charles Fourier (1772-1837) τον 18ο αιώνα για να περιγράψει την «θηλυκοποίηση» κάποιων αντρικών σωμάτων (Pilcher & Whelehan 2005: 48), ή την ενασχόληση προοδευτικών ανδρών με το ζήτημα της βελτίωσης της θέσης των γυναικών (McCann & Kim 2003: 1). Από εκεί η αρχική αγγλική χρήση του όρου feminism το 1894, κατά το συμπλήρωμα του Αγγλικού Λεξικού της Οξφόρδης του 1933 (Rendall 1985: 1), μεταλλάσσεται σταδιακά στο τωρινό της πλέγμα εννοιών. Οι διαφορετικές και αλληλοαναιρούμενες απόψεις αποτελούν αφετηρία πολλών πρακτικών προβλημάτων του φεμινισμού, αλλά και κύρια πηγή της συνεχιζόμενης ζωτικότητάς του. Η μακρά ιστορία του—χωρίς να παραγνωρίζονται βέβαια και πολύ πιο πρώιμες αλλά μεμονωμένες εκφάνσεις «φεμινιστικής» σκέψης και πρακτικής, από τη Σαπφώ και τη Λυσιστράτη ως την μεσαιωνική λόγιο Christine de Pisan—χωρίζεται σε τρία λεγόμενα «κύματα» [waves], που αντιπροσωπεύουν περιόδους ακμής και δυναμικών επιδράσεών του στην κοινωνία, καθώς και δραματικών εσωτερικών ζυμώσεων και μεταλλάξεων (Humm 1995: 251). Το [[πρώτο κύμα]] (Rendall 1985) περιλαμβάνει τον όψιμο 18ο  (1790) έως τον πρώιμο 20ο αιώνα (παγκόσμιοι πόλεμοι). Είναι τότε που οι γυναίκες σε Βρετανία, Γαλλία και Ηνωμένες Πολιτείες, στον απόηχο κολοσσιαίων κοινωνικών αλλαγών (Διαφωτισμός, Γαλλική και βιομηχανική επανάσταση), οργανώνονται συστηματικά στη βάση της διεκδίκησης βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση, την αξιοπρέπεια και την αναγνώριση κοινωνικού ρόλου και νομικής υπόστασης, το δικαίωμα να κληρονομούν και να διαχειρίζονται την περιουσία τους, τη χειραφέτηση από τον απόλυτο έλεγχο των πατεράδων ή των συζύγων τους και, τέλος, μέσα από το κίνημα των σουφραζετών [suffragettes], διεκδικούν το δικαίωμα της ψήφου [women’s suffrage].