Φύλο και ψυχολογία - Ιστορικό εκδόσεων

Fylopedia: /* Η Ψυχαναλυτική Θεωρία */

2009-07-25T17:04:37Z

‎Η Ψυχαναλυτική Θεωρία

Fylopedia: /* Chodorow, Nancy */

2009-07-22T17:28:01Z

‎Chodorow, Nancy

Fylopedia: /* Η Ψυχαναλυτική Θεωρία */

2009-07-09T09:45:36Z

‎Η Ψυχαναλυτική Θεωρία

Fylopedia: /* Υποσημειώσεις */

2009-07-06T08:20:24Z

‎Υποσημειώσεις

Fylopedia: /* Chodorow, Nancy */

2009-07-06T08:19:32Z

‎Chodorow, Nancy

Fylopedia: /* Η Ψυχαναλυτική Θεωρία */

2009-07-06T08:15:59Z

‎Η Ψυχαναλυτική Θεωρία

Fylopedia: /* Υποσημειώσεις */

2009-07-06T08:11:52Z

‎Υποσημειώσεις

Fylopedia: /* Υποσημειώσεις */

2009-07-06T08:08:14Z

‎Υποσημειώσεις

Fylopedia: /* Υποσημειώσεις */

2009-07-06T08:07:34Z

‎Υποσημειώσεις

Fylopedia: /* Η Ψυχαναλυτική Θεωρία */

2009-07-05T16:47:56Z

‎Η Ψυχαναλυτική Θεωρία

← Παλαιότερη αναθεώρηση		Αναθεώρηση της 17:04, 25 Ιουλίου 2009
Γραμμή 16:		Γραμμή 16:


		+	#psixanalitiki_theoria
	===Η Ψυχαναλυτική Θεωρία===		===Η Ψυχαναλυτική Θεωρία===

@@ Γραμμή 104: / Γραμμή 104: @@
 ===Chodorow, Nancy===
-Η θεωρία της Chodorow αναφέρεται στην αναπαραγωγή του φαινομένου της μητρότητας, ως αποκλειστική ενασχόληση και ευθύνη των γυναικών. Μελετά, δηλαδή, τον τρόπο με τον οποίο αναπαράγεται ο κοινωνικός ρόλος της μητρότητας, ο οποίος, σύμφωνα με την ίδια και άλλους συγγραφείς διαιωνίζει τον καταμερισμό της εργασίας και την ανισότητα ανάμεσα στα φύλα (Αθανασιάδου, 2003). Η Chodorow (1978) θεώρησε ότι η μητρότητα δεν αποτελεί ένα σύνολο συμπεριφορών που μπορούν απλά να διδαχθούν ή να επιβληθούν στα κορίτσια, ούτε έχει να κάνει με συνειδητές επιλογές, αλλά κυρίως με την ασυνείδητη επιθυμία μιας γυναίκας να γίνει μητέρα. Χρησιμοποίησε την ψυχαναλυτική θεωρία για να εξηγήσει το φαινόμενο της "κοινωνικής μητρότητας". Ισχυρίστηκε ότι η επιθυμία των γυναικών να γίνουν μητέρες οφείλεται στο γεγονός ότι όλες οι γυναίκες ανατράφηκαν αποκλειστικά από γυναίκες- μητέρες και επομένως ως ενήλικες, επιθυμούν να αναβιώσουν αυτή την έντονη και αποκλειστική σχέση μέσα από τα δικά τους παιδιά. Ωστόσο, επειδή η ανατροφή των παιδιών μόνο από γυναίκες αναπαράγει τη φυλική ανισότητα, η Chodorow (1978) προτείνει την ισότιμη γονεϊκότητα*  και από τα δύο φύλα (Αθανασιάδου, 2003 σελ. 57).
+Η θεωρία της Chodorow αναφέρεται στην αναπαραγωγή του φαινομένου της μητρότητας, ως αποκλειστική ενασχόληση και ευθύνη των γυναικών. Μελετά, δηλαδή, τον τρόπο με τον οποίο αναπαράγεται ο κοινωνικός ρόλος της μητρότητας, ο οποίος, σύμφωνα με την ίδια και άλλους συγγραφείς διαιωνίζει τον καταμερισμό της εργασίας και την ανισότητα ανάμεσα στα φύλα (Αθανασιάδου, 2003). Η Chodorow (1978) θεώρησε ότι η μητρότητα δεν αποτελεί ένα σύνολο συμπεριφορών που μπορούν απλά να διδαχθούν ή να επιβληθούν στα κορίτσια, ούτε έχει να κάνει με συνειδητές επιλογές, αλλά κυρίως με την ασυνείδητη επιθυμία μιας γυναίκας να γίνει μητέρα. Χρησιμοποίησε την ψυχαναλυτική θεωρία για να εξηγήσει το φαινόμενο της "κοινωνικής μητρότητας". Ισχυρίστηκε ότι η επιθυμία των γυναικών να γίνουν μητέρες οφείλεται στο γεγονός ότι όλες οι γυναίκες ανατράφηκαν αποκλειστικά από γυναίκες- μητέρες και επομένως ως ενήλικες, επιθυμούν να αναβιώσουν αυτή την έντονη και αποκλειστική σχέση μέσα από τα δικά τους παιδιά. Ωστόσο, επειδή η ανατροφή των παιδιών μόνο από γυναίκες αναπαράγει τη φυλική ανισότητα, η Chodorow (1978) προτείνει την ισότιμη γονεϊκότητα<ref>Ισότιμη γονεϊκότητα: Η Chodorow (1978 στο Αθανασιάδου, 2003) πρότεινε την αναδιοργάνωση της γονεϊκής φροντίδας, ώστε αυτή να μοιράζεται ισότιμα ανάμεσα στους άνδρες και στις γυναίκες για τους παρακάτω λόγους α) τα παιδιά μεγαλώνουν καλύτερα σε περιβάλλοντα, όπου η αγάπη δεν προέρχεται αποκλειστικά από ένα άτομο, δηλαδή τη μητέρα, β) τα παιδιά μπορούν να εξαρτώνται από ανθρώπους και των δύο φύλων και να εγκαθιδρύουν μια αίσθηση του εαυτού σε σχέση τόσο με τη μητέρα όσο και με τον πατέρα, γ) η προσωπική σχέση ή η ταύτιση και με τους δύο γονείς βοηθά το παιδί να επιλέξει δραστηριότητες και ρόλους που επιθυμεί, χωρίς να αισθάνεται ότι απειλείται η ταυτότητα του φύλου του.</ref>  και από τα δύο φύλα (Αθανασιάδου, 2003 σελ. 57).
 Οι θεωρίες των Gilligan, Miller, και Chodorow και η προσέγγιση της κοινωνικής κατασκευής της ταυτότητας φύλου είναι αντιπροσωπευτικές της φεμινιστικής ψυχολογικής προσέγγισης για την ανάπτυξη της γυναικείας ταυτότητας. Η σημασία τους έγκειται στο γεγονός ότι έστρεψαν για πρώτη φορά το ενδιαφέρον της έρευνας στις ίδιες τις γυναίκες και σε πλευρές της γυναικείας εμπειρίας που είχαν συστηματικά αγνοηθεί. Ωστόσο, δέχθηκαν και αυτές έντονη κριτική. Όσον αφορά στη θεωρία της Miller, η ίδια ανέφερε, σε πρόλογο νέας έκδοσης του βιβλίου της, ότι δεν ενσωμάτωσε στην ερμηνεία της παράγοντες όπως η κοινωνική τάξη, η εθνικότητα ή ο σεξουαλικός προσανατολισμός, οι οποίοι έχουν σημαντικές συνέπειες στις ζωές των γυναικών (Αθανασιάδου, 2003). Η θεωρία της Gilligan ακόμα και σήμερα διχάζει καθώς αμφισβητήθηκε, για παράδειγμα, το γεγονός ότι όλες οι γυναίκες έχουν τις ίδιες φωνές και ότι όλες αισθάνονται ανίσχυρες ή ενεργούν με τον ίδιο τρόπο κάτω από διαφορετικές συνθήκες (Tavris, 1994). Παράλληλα η θεωρία αγνοεί την επιρροή των διαφορετικών κοινωνικό-πολιτισμικών πλαισίων, οι οποίοι αποτελούν τη βάση της γυναικείας καταπίεσης, στην ανάπτυξη της έμφυλης ταυτότητας (Αθανασιάδου, 2003). Τέλος, η κριτική εστίασε στο γεγονός ότι στη θεωρία της η Chodorow αναφέρθηκε σε ένα μόνο είδος οικογενειακής οργάνωσης, στη λευκή πυρηνική οικογένεια της μεσαίας αστικής τάξης, την οποία εσφαλμένα θεώρησε αντιπροσωπευτική για όλα τα είδη οικογενειών (Tong,1995 στο Αθανασιάδου, 2003).
-*Ισότιμη γονεϊκότητα: Η Chodorow (1978 στο Αθανασιάδου, 2003) πρότεινε την αναδιοργάνωση της γονεϊκής φροντίδας, ώστε αυτή να μοιράζεται ισότιμα ανάμεσα στους άνδρες και στις γυναίκες για τους παρακάτω λόγους α) τα παιδιά μεγαλώνουν καλύτερα σε περιβάλλοντα, όπου η αγάπη δεν προέρχεται αποκλειστικά από ένα άτομο, δηλαδή τη μητέρα, β) τα παιδιά μπορούν να εξαρτώνται από ανθρώπους και των δύο φύλων και να εγκαθιδρύουν μια αίσθηση του εαυτού σε σχέση τόσο με τη μητέρα όσο και με τον πατέρα, γ) η προσωπική σχέση ή η ταύτιση και με τους δύο γονείς βοηθά το παιδί να επιλέξει δραστηριότητες και ρόλους που επιθυμεί, χωρίς να αισθάνεται ότι απειλείται η ταυτότητα του φύλου του.
 <references/>
 ==Σχόλια επιμελήτριας==

@@ Γραμμή 21: / Γραμμή 21: @@
 </ref>: το φαλλικό στάδιο [phallic stage],  στο οποίο προεξάρχει το ονομαζόμενο [[Οιδιπόδειο σύμπλεγμα]] [Oedipal complex], κατά το οποίο το αγόρι, στην ηλικία αυτή, αναπτύσσει ερωτικά συναισθήματα απέναντι στη μητέρα του και αντιμετωπίζει τον πατέρα του ως αντίζηλο. Αυτό έχει ως συνέπεια να θεωρεί τον πατέρα του ως απειλή, διότι φοβάται ότι ο πατέρας του πιθανόν να του αφαιρέσει το πέος για να το τιμωρήσει. Ο φόβος αυτός ονομάστηκε «άγχος ευνουχισμού»[castration anxiety] και επιτείνεται όταν το αγόρι διαπιστώνει ότι τα κορίτσια δεν διαθέτουν το αντίστοιχο γεννητικό όργανο και υποθέτει ότι τα έχουν ήδη ευνουχίσει. Το αποτέλεσμα είναι να συμπεράνει ότι ποτέ δε θα καταφέρει να κατακτήσει τη μητέρα και καταπιέζει την επιθυμία του για αυτήν. Στρέφεται, λοιπόν, προς, (ταυτίζεται με) τον πατέρα, μειώνοντας κατά αυτό τον τρόπο και το άγχος ευνουχισμού. Η ταύτιση αυτή εκτός από την ανάπτυξη ανδρικών χαρακτηριστικών, περιλαμβάνει και την ανάπτυξη του υπερεγώ [Super ego]<ref>Υπερεγώ: αποτελείται από δύο υποθετικά τμήματα: το καθαυτό υπερεγώ ή συνείδηση, που αποτελεί τον κριτικό έλεγχο του ατόμου και το ιδεώδες του εγώ, που περιλαμβάνει τις ηθικές, θρησκευτικές, κοσμοθεωριακές και λοιπές αξίες του ατόμου, τα ιδεώδη, τα ιδανικά και τις φιλοδοξίες του (Μάνος, 1997).
 </ref>  (Hargreaves, 1986).
-Ο Freud θεωρούσε ότι η απόκτηση της ταυτότητας φύλου είναι ακόμη πιο περίπλοκη και πιο αντιφατική για το κορίτσι (Doyle, 1985) το οποίο ήδη νιώθει «ευνουχισμένο» και επομένως δεν αισθάνεται κανέναν ιδιαίτερο φόβο που θα το αναγκάσει να ταυτιστεί με τη μητέρα του και να επιλύσει το αντίστοιχο για τα κορίτσια [[σύμπλεγμα της Ηλέκτρας]] [Electra complex]. Κατά τον ίδιο, η έλλειψη πέους δημιουργεί στις γυναίκες αισθήματα κατωτερότητας και περιφρόνησης του φύλου τους (Lips, 1988). Αρχικά, λοιπόν, το κορίτσι ταυτίζεται με τη μητέρα, αλλά όταν ανακαλύπτει ότι η μητέρα στερείται πέους, προσπαθεί να μετατοπίσει αυτή την ταύτιση προς τον πατέρα. Ο πατέρας ενισχύει τη γυναικεία συμπεριφορά της κόρης, αυξάνοντας έτσι την ελκυστικότητα της μητέρας, η οποία προσφέρεται ως πρότυπο θηλυκότητας. Το κορίτσι αναγκάζεται να αποκαταστήσει τη σχέση με τη μητέρα της, προσπαθώντας να υιοθετήσει και να αναπτύξει γυναικείες συμπεριφορές, οι οποίες θα την κάνουν ελκυστική σε άλλους άνδρες. Τελικά, σύμφωνα πάντα με τις απόψεις του Freud, επειδή τα κορίτσια, σε αντίθεση με τα αγόρια, δεν έχουν ισχυρό κίνητρο φόβου για να επιλύσουν το ερωτικό σύμπλεγμα με το γονέα του αντίθετου φύλου και να ταυτιστούν με το γονέα του ίδιου φύλου, αναπτύσσουν διαφορετικά ψυχολογικά χαρακτηριστικά (Lips, 1988)*.
+Ο Freud θεωρούσε ότι η απόκτηση της ταυτότητας φύλου είναι ακόμη πιο περίπλοκη και πιο αντιφατική για το κορίτσι (Doyle, 1985) το οποίο ήδη νιώθει «ευνουχισμένο» και επομένως δεν αισθάνεται κανέναν ιδιαίτερο φόβο που θα το αναγκάσει να ταυτιστεί με τη μητέρα του και να επιλύσει το αντίστοιχο για τα κορίτσια [[σύμπλεγμα της Ηλέκτρας]] [Electra complex]. Κατά τον ίδιο, η έλλειψη πέους δημιουργεί στις γυναίκες αισθήματα κατωτερότητας και περιφρόνησης του φύλου τους (Lips, 1988). Αρχικά, λοιπόν, το κορίτσι ταυτίζεται με τη μητέρα, αλλά όταν ανακαλύπτει ότι η μητέρα στερείται πέους, προσπαθεί να μετατοπίσει αυτή την ταύτιση προς τον πατέρα. Ο πατέρας ενισχύει τη γυναικεία συμπεριφορά της κόρης, αυξάνοντας έτσι την ελκυστικότητα της μητέρας, η οποία προσφέρεται ως πρότυπο θηλυκότητας. Το κορίτσι αναγκάζεται να αποκαταστήσει τη σχέση με τη μητέρα της, προσπαθώντας να υιοθετήσει και να αναπτύξει γυναικείες συμπεριφορές, οι οποίες θα την κάνουν ελκυστική σε άλλους άνδρες. Τελικά, σύμφωνα πάντα με τις απόψεις του Freud, επειδή τα κορίτσια, σε αντίθεση με τα αγόρια, δεν έχουν ισχυρό κίνητρο φόβου για να επιλύσουν το ερωτικό σύμπλεγμα με το γονέα του αντίθετου φύλου και να ταυτιστούν με το γονέα του ίδιου φύλου, αναπτύσσουν διαφορετικά ψυχολογικά χαρακτηριστικά (Lips, 1988)<ref>Τα κορίτσια, αποκτώντας τη θηλυκή ταυτότητα, αναπτύσσουν αισθήματα κατωτερότητας και μαζοχισμού, περιφρόνηση προς άλλες γυναίκες, τάση για ζήλια, επιθυμία να αποκτήσουν παιδί, εμμονή στη σεξουαλική γοητεία και αδύνατο υπερεγώ. Αντίθετα τα αγόρια αποκτούν ένα ισχυρό υπερεγώ αλλά και συναισθήματα περιφρόνησης ή φόβου προς τις γυναίκες. Το «άγχος του ευνουχισμού» και ο «φθόνος του πέους» αντίστοιχα είναι που κάνουν τους άνδρες επιθετικούς, καταπιεστικούς και προσανατολισμένους στην επιτυχία, ενώ τις γυναίκες παθητικές, ευαίσθητες, εξαρτημένες και αδύνατες (Lips, 1988).</ref>.
 Η σύγχρονη φεμινιστική σκέψη αμφισβήτησε τη φροϋδική θεωρία, υποστηρίζοντας ότι είναι ουσιοκρατική, εγγενώς ανδροκρατική και συνεπώς σεξιστική, καθώς δίνει έμφαση στις βιολογικές έναντι των κοινωνικών σχέσεων και εκλαμβάνει τα ανδρικά χαρακτηριστικά ως ψυχαναλυτική κανονικότητα. Επίσης, κριτική δέχθηκε διότι παραβλέπει την επίδραση ποικίλων θεσμών έμφυλης κοινωνικοποίησης (οικογένειας, σχολείου, ομάδων συνομηλίκων) και εστιάζει αποκλειστικά στην πυρηνική οικογένεια και στην ανατομία των ανδρικών γεννητικών οργάνων και συνεπώς στην αξία που αποδίδει σε αυτά η πατριαρχική δομή οργάνωσης των δυτικών κοινωνιών (Πολίτης, 2006 σελ. 32). Η Sayers (1987) αναφέρει ότι ο Freud εξίσωσε τις ανατομικές διαφορές των φύλων με σχέσεις ανωτερότητας και κατωτερότητας, οι οποίες δε βασίζονται στη βιολογία αλλά στην κοινωνία. Η θεωρία αποτελεί μια ανδροκεντρική οπτική της ανάπτυξης, η οποία υποστηρίζει ότι τα παιδιά ανακαλύπτουν τις διαφορές των φύλων σε σχέση με την παρουσία ή την απουσία του πέους. Επιπλέον, περιγράφοντας τα χαρακτηριστικά της θηλυκότητας ως σταθερά στοιχεία στη δομή προσωπικότητας, η ψυχαναλυτική θεωρία λειτουργεί ως ιδεολογική ενίσχυση για την καταπίεση των γυναικών (Δεληγιάννη, 1994).
 ===[[Θεωρία της Κοινωνικής Μάθησης]] [Social Learning Theory]===

← Παλαιότερη αναθεώρηση		Αναθεώρηση της 08:20, 6 Ιουλίου 2009
Γραμμή 112:		Γραμμή 112:
	<references/>		<references/>

−	~~==Υποσημειώσεις==~~

−	6.Τα κορίτσια, αποκτώντας τη θηλυκή ταυτότητα, αναπτύσσουν αισθήματα κατωτερότητας και μαζοχισμού, περιφρόνηση προς άλλες γυναίκες, τάση για ζήλια, επιθυμία να αποκτήσουν παιδί, εμμονή στη σεξουαλική γοητεία και αδύνατο υπερεγώ. Αντίθετα τα αγόρια αποκτούν ένα ισχυρό υπερεγώ αλλά και συναισθήματα περιφρόνησης ή φόβου προς τις γυναίκες. Το «άγχος του ευνουχισμού» και ο «φθόνος του πέους» αντίστοιχα είναι που κάνουν τους άνδρες επιθετικούς, καταπιεστικούς και προσανατολισμένους στην επιτυχία, ενώ τις γυναίκες παθητικές, ευαίσθητες, εξαρτημένες και αδύνατες (Lips, 1988).<br>
−	7.Ρόλος του φύλου: Αναφέρεται σε συμπεριφορές, ενδιαφέροντα και καθήκοντα τα οποία είναι καθορισμένα από την κοινωνία ως κατάλληλα για τις γυναίκες και τους άνδρες σε ένα δεδομένο πολιτισμικό πλαίσιο και σε μια δεδομένη χρονική στιγμή (Turner, 1998).<br>
−	8.Σχήμα φύλου (Gender schema): Τα σχήματα είναι γνωστικές δομές οι οποίες, ανάμεσα σε άλλα, διευκολύνουν την ερμηνεία και την εξαγωγή συναγωγών για ποικίλα κοινωνικά ερεθίσματα (Fiske & Taylor, 1991; Krahé, 1989). Οι γνωστικές δομές, οι οποίες αφορούν την επεξεργασία σχετικών με το φύλο πληροφοριών αναφέρονται ως σχήματα φύλου (Bem, 1981a).<br>
−	9.Πρότυπα φύλου: τα κοινωνικά διατυπωμένα ή υπονοούμενα πλαίσια αναφοράς, συναισθημάτων και σκέψεων, τα οποία μια κοινωνία ανάγει σε «φυσιολογικά» και θετικά ιδεώδη για την εξέλιξη των ικανοτήτων των θηλυκών και αρσενικών μελών της. Τα πρότυπα εμπεριέχουν τις αντιλήψεις της δεδομένης κοινωνίας όσον αφορά τα χαρακτηριστικά που ανταποκρίνονται γενικά σε αυτό που θεωρείται υποδειγματικός άνδρας και υποδειγματική γυναίκα στην ολότητα τους (Αρσέλ, 2008: σελ. 26). Τα πρότυπα φύλου εκφράζονται σε όλες τις ιεραρχικές κοινωνίες σε ένα διπολικό σύστημα αρρενωπότητας και θηλυκότητας, όπου ο αρσενικός πόλος ορίζεται σε αντίθεση από το θηλυκό και το αντίθετο. Το διπολικό σύστημα επικεντρώνεται και επιμένει στις διαφορές και το διαχωρισμό μεταξύ των φύλων και όχι στις ομοιότητες. Το πρόβλημα από τη φεμινιστική σκοπιά δεν είναι πια ότι υπάρχουν διαφορές, αλλά ότι χρησιμοποιούνται ιδεολογικά ως βάση για τη διατήρηση κοινωνικής ανισότητας ανάμεσα στα φύλα (Αρσέλ, 2008: σελ. 28). <br>
−	10.Η κριτική της μεθοδολογίας της παραδοσιακής ψυχολογίας εστιάζει σε ερευνητικά λάθη, όπως η χρήση μόνο ανδρικών δειγμάτων και η αξιολόγηση των γυναικών σε σχέση με τους άνδρες και τις ανδρικές συμπεριφορές. Επισημαίνονται, δηλαδή επιστημονικά λάθη ερευνών που αφορούν τα δύο φύλα και τα οποία ενισχύουν κάθε είδους προκατάληψη. Επομένως, οι φεμινιστικές ψυχολογικές προσεγγίσεις περιλαμβάνουν, οπωσδήποτε, στο δείγμα της έρευνας τους γυναίκες(Wilkinson, 1997).<br>
−	11.Σύμφωνα με τη δεύτερη αυτή κριτική, η κατωτερότητα και η ενισχύει την ανάπτυξη χαρακτηριστικών και γνωρισμάτων καταστροφικών για τις ίδιες. Έτσι, ακόμα και όταν οι εξωτερικοί παράγοντες εκλείπουν, οι γυναίκες εξακολουθούν να καταπιέζουν μόνες τους τον εαυτό τους. Στην περίπτωση αυτή, η φεμινιστική ψυχολογία εστιάζει στις ίδιες τις γυναίκες και στο γυναικείο λόγο, χωρίς να κάνει απαραίτητα συγκρίσεις με τους άνδρες (Wilkinson, 1997).<br>
−	12.Η τρίτη κριτική αναδεικνύει τη διαφορετική «φωνή» των γυναικών. Με άλλα λόγια, οι φεμινίστριες κατανοούν ότι οι γυναίκες διαφέρουν από τους άνδρες, αλλά ενθαρρύνουν και αξιολογούν ως θετικές και ωφέλιμες τις διαφορές αυτές. Στην περίπτωση αυτή, οι φεμινίστριες συμφωνούν ότι η παραδοσιακή ψυχολογία έχει αναπτυχθεί σύμφωνα με τον «ανδρικό λόγο», ο οποίος ενώ έχει περιγράψει τον κόσμο από τη δική του ανδρική οπτική, εν τούτοις προσπαθεί να τον επικυρώσει ως απόλυτη και αντικειμενική αλήθεια (Wilkinson, 1997).<br>
−	13.Ισότιμη γονεϊκότητα: Η Chodorow (1978 στο Αθανασιάδου, 2003) πρότεινε την αναδιοργάνωση της γονεϊκής φροντίδας, ώστε αυτή να μοιράζεται ισότιμα ανάμεσα στους άνδρες και στις γυναίκες για τους παρακάτω λόγους α) τα παιδιά μεγαλώνουν καλύτερα σε περιβάλλοντα, όπου η αγάπη δεν προέρχεται αποκλειστικά από ένα άτομο, δηλαδή τη μητέρα, β) τα παιδιά μπορούν να εξαρτώνται από ανθρώπους και των δύο φύλων και να εγκαθιδρύουν μια αίσθηση του εαυτού σε σχέση τόσο με τη μητέρα όσο και με τον πατέρα, γ) η προσωπική σχέση ή η ταύτιση και με τους δύο γονείς βοηθά το παιδί να επιλέξει δραστηριότητες και ρόλους που επιθυμεί, χωρίς να αισθάνεται ότι απειλείται η ταυτότητα του φύλου του.
−
−
−	~~<span id="comments"></span>~~

	==Σχόλια επιμελήτριας==		==Σχόλια επιμελήτριας==

@@ Γραμμή 105: / Γραμμή 105: @@
 ===Chodorow, Nancy===
-Η θεωρία της Chodorow αναφέρεται στην αναπαραγωγή του φαινομένου της μητρότητας, ως αποκλειστική ενασχόληση και ευθύνη των γυναικών. Μελετά, δηλαδή, τον τρόπο με τον οποίο αναπαράγεται ο κοινωνικός ρόλος της μητρότητας, ο οποίος, σύμφωνα με την ίδια και άλλους συγγραφείς διαιωνίζει τον καταμερισμό της εργασίας και την ανισότητα ανάμεσα στα φύλα (Αθανασιάδου, 2003). Η Chodorow (1978) θεώρησε ότι η μητρότητα δεν αποτελεί ένα σύνολο συμπεριφορών που μπορούν απλά να διδαχθούν ή να επιβληθούν στα κορίτσια, ούτε έχει να κάνει με συνειδητές επιλογές, αλλά κυρίως με την ασυνείδητη επιθυμία μιας γυναίκας να γίνει μητέρα. Χρησιμοποίησε την ψυχαναλυτική θεωρία για να εξηγήσει το φαινόμενο της "κοινωνικής μητρότητας". Ισχυρίστηκε ότι η επιθυμία των γυναικών να γίνουν μητέρες οφείλεται στο γεγονός ότι όλες οι γυναίκες ανατράφηκαν αποκλειστικά από γυναίκες- μητέρες και επομένως ως ενήλικες, επιθυμούν να αναβιώσουν αυτή την έντονη και αποκλειστική σχέση μέσα από τα δικά τους παιδιά. Ωστόσο, επειδή η ανατροφή των παιδιών μόνο από γυναίκες αναπαράγει τη φυλική ανισότητα, η Chodorow (1978) προτείνει την ισότιμη γονεϊκότητα13  και από τα δύο φύλα (Αθανασιάδου, 2003 σελ. 57).
+Η θεωρία της Chodorow αναφέρεται στην αναπαραγωγή του φαινομένου της μητρότητας, ως αποκλειστική ενασχόληση και ευθύνη των γυναικών. Μελετά, δηλαδή, τον τρόπο με τον οποίο αναπαράγεται ο κοινωνικός ρόλος της μητρότητας, ο οποίος, σύμφωνα με την ίδια και άλλους συγγραφείς διαιωνίζει τον καταμερισμό της εργασίας και την ανισότητα ανάμεσα στα φύλα (Αθανασιάδου, 2003). Η Chodorow (1978) θεώρησε ότι η μητρότητα δεν αποτελεί ένα σύνολο συμπεριφορών που μπορούν απλά να διδαχθούν ή να επιβληθούν στα κορίτσια, ούτε έχει να κάνει με συνειδητές επιλογές, αλλά κυρίως με την ασυνείδητη επιθυμία μιας γυναίκας να γίνει μητέρα. Χρησιμοποίησε την ψυχαναλυτική θεωρία για να εξηγήσει το φαινόμενο της "κοινωνικής μητρότητας". Ισχυρίστηκε ότι η επιθυμία των γυναικών να γίνουν μητέρες οφείλεται στο γεγονός ότι όλες οι γυναίκες ανατράφηκαν αποκλειστικά από γυναίκες- μητέρες και επομένως ως ενήλικες, επιθυμούν να αναβιώσουν αυτή την έντονη και αποκλειστική σχέση μέσα από τα δικά τους παιδιά. Ωστόσο, επειδή η ανατροφή των παιδιών μόνο από γυναίκες αναπαράγει τη φυλική ανισότητα, η Chodorow (1978) προτείνει την ισότιμη γονεϊκότητα*  και από τα δύο φύλα (Αθανασιάδου, 2003 σελ. 57).
 Οι θεωρίες των Gilligan, Miller, και Chodorow και η προσέγγιση της κοινωνικής κατασκευής της ταυτότητας φύλου είναι αντιπροσωπευτικές της φεμινιστικής ψυχολογικής προσέγγισης για την ανάπτυξη της γυναικείας ταυτότητας. Η σημασία τους έγκειται στο γεγονός ότι έστρεψαν για πρώτη φορά το ενδιαφέρον της έρευνας στις ίδιες τις γυναίκες και σε πλευρές της γυναικείας εμπειρίας που είχαν συστηματικά αγνοηθεί. Ωστόσο, δέχθηκαν και αυτές έντονη κριτική. Όσον αφορά στη θεωρία της Miller, η ίδια ανέφερε, σε πρόλογο νέας έκδοσης του βιβλίου της, ότι δεν ενσωμάτωσε στην ερμηνεία της παράγοντες όπως η κοινωνική τάξη, η εθνικότητα ή ο σεξουαλικός προσανατολισμός, οι οποίοι έχουν σημαντικές συνέπειες στις ζωές των γυναικών (Αθανασιάδου, 2003). Η θεωρία της Gilligan ακόμα και σήμερα διχάζει καθώς αμφισβητήθηκε, για παράδειγμα, το γεγονός ότι όλες οι γυναίκες έχουν τις ίδιες φωνές και ότι όλες αισθάνονται ανίσχυρες ή ενεργούν με τον ίδιο τρόπο κάτω από διαφορετικές συνθήκες (Tavris, 1994). Παράλληλα η θεωρία αγνοεί την επιρροή των διαφορετικών κοινωνικό-πολιτισμικών πλαισίων, οι οποίοι αποτελούν τη βάση της γυναικείας καταπίεσης, στην ανάπτυξη της έμφυλης ταυτότητας (Αθανασιάδου, 2003). Τέλος, η κριτική εστίασε στο γεγονός ότι στη θεωρία της η Chodorow αναφέρθηκε σε ένα μόνο είδος οικογενειακής οργάνωσης, στη λευκή πυρηνική οικογένεια της μεσαίας αστικής τάξης, την οποία εσφαλμένα θεώρησε αντιπροσωπευτική για όλα τα είδη οικογενειών (Tong,1995 στο Αθανασιάδου, 2003).
 <references/>
 ==Υποσημειώσεις==

@@ Γραμμή 109: / Γραμμή 109: @@
 ==Υποσημειώσεις==
 .Τα κορίτσια, αποκτώντας τη θηλυκή ταυτότητα, αναπτύσσουν αισθήματα κατωτερότητας και μαζοχισμού, περιφρόνηση προς άλλες γυναίκες, τάση για ζήλια, επιθυμία να αποκτήσουν παιδί, εμμονή στη σεξουαλική γοητεία και αδύνατο υπερεγώ. Αντίθετα τα αγόρια αποκτούν ένα ισχυρό υπερεγώ αλλά και συναισθήματα περιφρόνησης ή φόβου προς τις γυναίκες. Το «άγχος του ευνουχισμού» και ο «φθόνος του πέους» αντίστοιχα είναι που κάνουν τους άνδρες επιθετικούς, καταπιεστικούς και προσανατολισμένους στην επιτυχία, ενώ τις γυναίκες παθητικές, ευαίσθητες, εξαρτημένες και αδύνατες (Lips, 1988).<br>
 .Ρόλος του φύλου: Αναφέρεται σε συμπεριφορές, ενδιαφέροντα και καθήκοντα τα οποία είναι καθορισμένα από την κοινωνία ως κατάλληλα για τις γυναίκες και τους άνδρες σε ένα δεδομένο πολιτισμικό πλαίσιο και σε μια δεδομένη χρονική στιγμή (Turner, 1998).<br>

@@ Γραμμή 109: / Γραμμή 109: @@
 ==Υποσημειώσεις==
-.Στερεότυπα φύλου: Σύμφωνα με την Lips (1988) τα στερεότυπα φύλου αποτελούν ευρύτατα διαδεδομένες κοινωνικές αντιλήψεις, οι οποίες αποδίδουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά- θετικά ή αρνητικά- σε ομάδες ατόμων, με γνώμονα πάντα το φύλο τους. Τα στερεότυπα δεν αφορούν φυσικά μόνο το φύλο, αλλά υπάρχουν στερεότυπα που λειτουργούν με βάση την εθνικότητα, την ηλικία, τη θρησκεία, το ύψος, το βάρος, την κοινωνική τάξη και οποιοδήποτε άλλο χαρακτηριστικό το οποίο μπορεί να διαιρέσει τους ανθρώπους σε ομάδες. Μια συνέπεια των αντιθετικών στερεοτύπων του φύλου είναι η αίσθηση που επικρατεί ότι οι άνδρες και οι γυναίκες θα πρέπει να διαχωρίζονται και να διακρίνονται αυστηρά σε διάφορα κοινωνικά πλαίσια π.χ. στο σχολείο, στην εκκλησία, στην εργασία κοκ.<br>
 .Ταυτότητα φύλου: αναφέρεται στην αυτοαντίληψη του ατόμου για το φύλο του, και αξιολογείται ως η ικανότητα του παιδιού να κατηγοριοποιεί τον εαυτό του ως αγόρι ή ως κορίτσι.<br>
 .Φαλλικό στάδιο: Η ψυχοσεξουαλική θεωρία ανάπτυξης του Freud περιλαμβάνει πέντε στάδια- το στοματικό (0- 18 μηνών), το πρωκτικό (18- 36 μηνών), το Φαλλικό (3- 6 ετών), το Λανθάνων (6- εφηβεία) και το Γενετήσιο (εφηβεία - ).<br>

@@ Γραμμή 19: / Γραμμή 19: @@
 Σύμφωνα με το Freud κάθε ένας από εμάς- από τη γέννηση του- είναι πρωταρχικά αμφισεξουαλικός, εφόσον κληρονομεί σε διάφορες αναλογίες βιολογικά χαρακτηριστικά και από τα δύο φύλα. Η φροϋδική θεωρία, αν και ερμηνεύει την ταύτιση με το γονέα του ίδιου φύλου μέσα από διαφορετικές διαδικασίες για τα κορίτσια και τα αγόρια, το αποτέλεσμα είναι η ταύτιση με τα χαρακτηριστικά του ομόφυλου γονέα (Doyle, 1985) Η περίοδος των έξι πρώτων χρόνων είναι πολύ σημαντική για την ψυχοσεξουαλική ισορροπία του παιδιού και ειδικότερα η περίοδος μεταξύ τριών και έξι ετών οπότε και διανύεται το πιο κρίσιμο στάδιο της [[ψυχοσεξουαλική ανάπτυξη|ψυχοσεξουαλικής ανάπτυξης]] [psychosexual stages]<ref>Φαλλικό στάδιο: Η ψυχοσεξουαλική θεωρία ανάπτυξης του Freud περιλαμβάνει πέντε στάδια- το στοματικό (0- 18 μηνών), το πρωκτικό (18- 36 μηνών), το Φαλλικό (3- 6 ετών), το Λανθάνων (6- εφηβεία) και το Γενετήσιο (εφηβεία - ).
-</ref>: το φαλλικό στάδιο [phallic stage],  στο οποίο προεξάρχει το ονομαζόμενο [[Οιδιπόδειο σύμπλεγμα]] [Oedipal complex], κατά το οποίο το αγόρι, στην ηλικία αυτή, αναπτύσσει ερωτικά συναισθήματα απέναντι στη μητέρα του και αντιμετωπίζει τον πατέρα του ως αντίζηλο. Αυτό έχει ως συνέπεια να θεωρεί τον πατέρα του ως απειλή, διότι φοβάται ότι ο πατέρας του πιθανόν να του αφαιρέσει το πέος για να το τιμωρήσει. Ο φόβος αυτός ονομάστηκε «άγχος ευνουχισμού»[castration anxiety] και επιτείνεται όταν το αγόρι διαπιστώνει ότι τα κορίτσια δεν διαθέτουν το αντίστοιχο γεννητικό όργανο και υποθέτει ότι τα έχουν ήδη ευνουχίσει. Το αποτέλεσμα είναι να συμπεράνει ότι ποτέ δε θα καταφέρει να κατακτήσει τη μητέρα και καταπιέζει την επιθυμία του για αυτήν. Στρέφεται, λοιπόν, προς, (ταυτίζεται με) τον πατέρα, μειώνοντας κατά αυτό τον τρόπο και το άγχος ευνουχισμού. Η ταύτιση αυτή εκτός από την ανάπτυξη ανδρικών χαρακτηριστικών, περιλαμβάνει και την ανάπτυξη του υπερεγώ [Super ego]5  (Hargreaves, 1986).
+</ref>: το φαλλικό στάδιο [phallic stage],  στο οποίο προεξάρχει το ονομαζόμενο [[Οιδιπόδειο σύμπλεγμα]] [Oedipal complex], κατά το οποίο το αγόρι, στην ηλικία αυτή, αναπτύσσει ερωτικά συναισθήματα απέναντι στη μητέρα του και αντιμετωπίζει τον πατέρα του ως αντίζηλο. Αυτό έχει ως συνέπεια να θεωρεί τον πατέρα του ως απειλή, διότι φοβάται ότι ο πατέρας του πιθανόν να του αφαιρέσει το πέος για να το τιμωρήσει. Ο φόβος αυτός ονομάστηκε «άγχος ευνουχισμού»[castration anxiety] και επιτείνεται όταν το αγόρι διαπιστώνει ότι τα κορίτσια δεν διαθέτουν το αντίστοιχο γεννητικό όργανο και υποθέτει ότι τα έχουν ήδη ευνουχίσει. Το αποτέλεσμα είναι να συμπεράνει ότι ποτέ δε θα καταφέρει να κατακτήσει τη μητέρα και καταπιέζει την επιθυμία του για αυτήν. Στρέφεται, λοιπόν, προς, (ταυτίζεται με) τον πατέρα, μειώνοντας κατά αυτό τον τρόπο και το άγχος ευνουχισμού. Η ταύτιση αυτή εκτός από την ανάπτυξη ανδρικών χαρακτηριστικών, περιλαμβάνει και την ανάπτυξη του υπερεγώ [Super ego]<ref>Υπερεγώ: αποτελείται από δύο υποθετικά τμήματα: το καθαυτό υπερεγώ ή συνείδηση, που αποτελεί τον κριτικό έλεγχο του ατόμου και το ιδεώδες του εγώ, που περιλαμβάνει τις ηθικές, θρησκευτικές, κοσμοθεωριακές και λοιπές αξίες του ατόμου, τα ιδεώδη, τα ιδανικά και τις φιλοδοξίες του (Μάνος, 1997).
 Ο Freud θεωρούσε ότι η απόκτηση της ταυτότητας φύλου είναι ακόμη πιο περίπλοκη και πιο αντιφατική για το κορίτσι (Doyle, 1985) το οποίο ήδη νιώθει «ευνουχισμένο» και επομένως δεν αισθάνεται κανέναν ιδιαίτερο φόβο που θα το αναγκάσει να ταυτιστεί με τη μητέρα του και να επιλύσει το αντίστοιχο για τα κορίτσια [[σύμπλεγμα της Ηλέκτρας]] [Electra complex]. Κατά τον ίδιο, η έλλειψη πέους δημιουργεί στις γυναίκες αισθήματα κατωτερότητας και περιφρόνησης του φύλου τους (Lips, 1988). Αρχικά, λοιπόν, το κορίτσι ταυτίζεται με τη μητέρα, αλλά όταν ανακαλύπτει ότι η μητέρα στερείται πέους, προσπαθεί να μετατοπίσει αυτή την ταύτιση προς τον πατέρα. Ο πατέρας ενισχύει τη γυναικεία συμπεριφορά της κόρης, αυξάνοντας έτσι την ελκυστικότητα της μητέρας, η οποία προσφέρεται ως πρότυπο θηλυκότητας. Το κορίτσι αναγκάζεται να αποκαταστήσει τη σχέση με τη μητέρα της, προσπαθώντας να υιοθετήσει και να αναπτύξει γυναικείες συμπεριφορές, οι οποίες θα την κάνουν ελκυστική σε άλλους άνδρες. Τελικά, σύμφωνα πάντα με τις απόψεις του Freud, επειδή τα κορίτσια, σε αντίθεση με τα αγόρια, δεν έχουν ισχυρό κίνητρο φόβου για να επιλύσουν το ερωτικό σύμπλεγμα με το γονέα του αντίθετου φύλου και να ταυτιστούν με το γονέα του ίδιου φύλου, αναπτύσσουν διαφορετικά ψυχολογικά χαρακτηριστικά (Lips, 1988)6.
 Η σύγχρονη φεμινιστική σκέψη αμφισβήτησε τη φροϋδική θεωρία, υποστηρίζοντας ότι είναι ουσιοκρατική, εγγενώς ανδροκρατική και συνεπώς σεξιστική, καθώς δίνει έμφαση στις βιολογικές έναντι των κοινωνικών σχέσεων και εκλαμβάνει τα ανδρικά χαρακτηριστικά ως ψυχαναλυτική κανονικότητα. Επίσης, κριτική δέχθηκε διότι παραβλέπει την επίδραση ποικίλων θεσμών έμφυλης κοινωνικοποίησης (οικογένειας, σχολείου, ομάδων συνομηλίκων) και εστιάζει αποκλειστικά στην πυρηνική οικογένεια και στην ανατομία των ανδρικών γεννητικών οργάνων και συνεπώς στην αξία που αποδίδει σε αυτά η πατριαρχική δομή οργάνωσης των δυτικών κοινωνιών (Πολίτης, 2006 σελ. 32). Η Sayers (1987) αναφέρει ότι ο Freud εξίσωσε τις ανατομικές διαφορές των φύλων με σχέσεις ανωτερότητας και κατωτερότητας, οι οποίες δε βασίζονται στη βιολογία αλλά στην κοινωνία. Η θεωρία αποτελεί μια ανδροκεντρική οπτική της ανάπτυξης, η οποία υποστηρίζει ότι τα παιδιά ανακαλύπτουν τις διαφορές των φύλων σε σχέση με την παρουσία ή την απουσία του πέους. Επιπλέον, περιγράφοντας τα χαρακτηριστικά της θηλυκότητας ως σταθερά στοιχεία στη δομή προσωπικότητας, η ψυχαναλυτική θεωρία λειτουργεί ως ιδεολογική ενίσχυση για την καταπίεση των γυναικών (Δεληγιάννη, 1994).